🏹 एकलव्याचा अंगठा… आणि आजच्या काळातील अंगठ्याचे महत्त्व!

महाभारतातील एकलव्याची कथा आपल्यापैकी अनेकांना माहित आहे.

एकलव्य हा अत्यंत कुशल धनुर्धर होता. त्याची धनुर्विद्या इतकी प्रगत होती की तो राजपुत्र अर्जुनासाठी स्पर्धक ठरू शकतो, अशी कथा महाभारतात सांगितली जाते. द्रोणाचार्यांनी गुरुदक्षिणा म्हणून त्याचा उजव्या हाताचा अंगठा मागितला आणि एकलव्याने तो अर्पण केला.

अंगठा गमावल्यानंतर त्याच्या धनुर्विद्येच्या कौशल्यावर मोठा परिणाम झाला, अशी या कथेतून सांगितली जाणारी शिकवण आहे.

🖐️ पण आपल्या हाताचा अंगठा इतका महत्त्वाचा का?

हातातील प्रत्येक बोट महत्त्वाचे असले तरी अंगठा हा पकड आणि सूक्ष्म हालचालींसाठी अत्यंत महत्त्वाचा असतो.

पेन पकडणे, कप धरून ठेवणे, बटण लावणे, मोबाईल वापरणे, चावी फिरवणे किंवा एखादी छोटी वस्तू उचलणे—या रोजच्या असंख्य कामांमध्ये अंगठ्याची इतर बोटांसोबतची opposition अत्यंत महत्त्वाची असते.

⚠️⚠️ काल माझ्याकडे असाच एक गंभीर अपघाताचा रुग्ण आला…

मशीनमध्ये हात गेल्यामुळे त्याचा उजव्या हाताचा अंगठा मुळापासून पूर्णपणे कापला गेला होता.

कल्पना करा—उजव्या हाताचा अंगठाच नसेल तर रोजची साधी-साधी कामे करणेही किती कठीण होऊ शकते!

अशा परिस्थितीत केवळ जखम भरून आणणे पुरेसे नसते.
हाताचे शक्य तितके कार्य पुन्हा मिळवणे हे उपचाराचे मोठे उद्दिष्ट असते.

🖐️ अंगठा गमावल्यानंतर पुनर्बांधणीचे पर्याय

अंगठ्याची पुनर्बांधणी रुग्णाची जखम, अंगठा किती पातळीवर कापला आहे आणि उर्वरित हाताची स्थिती यावर अवलंबून असते. त्यामध्ये प्रामुख्याने दोन महत्त्वाचे पर्याय असू शकतात:

1️⃣ Toe-to-Thumb Reconstruction:
पायाच्या मोठ्या किंवा योग्य आकाराच्या बोटाचा उपयोग करून ते हाताला अंगठ्याच्या जागी बसवले जाते. यामुळे पकड आणि अंगठ्याचे कार्य पुन्हा मिळवण्याचा प्रयत्न केला जातो.

2️⃣ Pollicization (पॉलिसायझेशन):
हाताची तर्जनी (Index Finger) योग्य पद्धतीने छोट्या करून, फिरवून आणि अंगठ्याच्या जागी reposition केली जाते. त्यानंतर ती इतर बोटांच्या समोर येईल अशा प्रकारे कार्यक्षम “नवा अंगठा” तयार करण्याचा प्रयत्न केला जातो.

म्हणजेच, पायाचे बोट वापरून अंगठ्याची पुनर्बांधणी करणे किंवा हातातील तर्जनीचे अंगठ्यात रूपांतर करणे—रुग्णाच्या परिस्थितीनुसार योग्य पर्याय निवडला जातो.

❤️ एकलव्याची कथा आपल्याला एक गोष्ट शिकवते…

अंगठा म्हणजे केवळ एक बोट नाही; तो हाताच्या कार्यक्षमतेचा अत्यंत महत्त्वाचा भाग आहे.

पण आजच्या आधुनिक हाताच्या शस्त्रक्रियेमुळे अंगठा गमावलेल्या रुग्णासाठी परिस्थिती तिथेच संपत नाही. योग्य पुनर्बांधणीची शस्त्रक्रिया आणि त्यानंतरची rehabilitation यामुळे हाताचे कार्य पुन्हा मिळवण्याचा प्रयत्न करता येतो.

“हात वाचवणे महत्त्वाचे… पण हाताचे कार्य वाचवणे त्याहून महत्त्वाचे!”

📸 या रुग्णाच्या अपघाताचे फोटो आणि X-ray खाली पाहू शकता. तसेच जगभरातील ज्या लोकांचा अंगठा कट झाल्यानंतर त्यांना पायाचे बोट बसवलेले आणि दुसरे बोट index finger म्हणजेच (तर्जनी) फिरवून लावलेले ऑपरेशनचे फोटो आहेत पाहून घ्या. ही माहिती आवडल्यास जरूर कमेंट करा आणि शेअर करा.

_______

📍 अधिक माहितीसाठी संपर्क करा.

🟣🩺 डॉ. अरविंद कुमठाळे
अस्थीरोग सर्जन, सांधे प्रत्यारोपण तज्ज्ञ (Joint Replacement Surgeon)

🏥 कुमठाळे स्पेशालिटी हॉस्पिटल
सैफुल, विजापूर रोड, सोलापूर
📞 9595-171-172

🌟आमच्या रुग्णालयात सर्वच विमा कंपन्यांची कॅशलेस उपचार सुविधा उपलब्ध आहे.