फ्रोजन शोल्डर (खांदा गोठणे): कारणे, लक्षणे आणि उपचार – रुग्णांसाठी संपूर्ण माहिती
🦴 फ्रोजन शोल्डर म्हणजे काय?
फ्रोजन शोल्डर म्हणजे खांद्याच्या सांध्याची हालचाल हळूहळू कमी होणे आणि त्यासोबत तीव्र वेदना होणे. या अवस्थेत खांदा जणू “गोठल्यासारखा” वाटतो, त्यामुळे दैनंदिन कामे करणे कठीण होते.
👥 कोणाला फ्रोजन शोल्डर जास्त होतो?
फ्रोजन शोल्डर खालील व्यक्तींमध्ये जास्त प्रमाणात आढळतो:
- वय 40 ते 65 वर्षे
- मानेतील नस दाबलेले रुग्ण (Cervical Spondylosis)
- डायबेटीस (मधुमेह) असलेले रुग्ण
- अपघात किंवा ऑपरेशननंतर जास्त काळ हात न हलवलेले रुग्ण
- थायरॉईड विकार असलेले रुग्ण
⚠️ फ्रोजन शोल्डरची लक्षणे
- खांद्यात सतत वेदना, विशेषतः रात्री जास्त
- हात वर उचलण्यास अडचण
- केस विंचरणे किंवा शर्ट घालणे कठीण जाणे
- हात मागे नेण्यास त्रास होणे
⏳ आजाराचे टप्पे
फ्रोजन शोल्डर तीन टप्प्यांमध्ये विकसित होतो:
1️⃣ दुखण्याचा टप्पा – वेदना जास्त असतात
2️⃣ गोठण्याचा टप्पा – खांद्याची हालचाल खूप कमी होते
3️⃣ सुटण्याचा टप्पा – हळूहळू सुधारणा सुरू होते
👉 हा आजार पूर्णपणे बरा होण्यासाठी 6 महिने ते 1–2 वर्षे लागू शकतात.
💊 फ्रोजन शोल्डरवरील उपचार
- ✅ औषधे – वेदना व सूज कमी करण्यासाठी
- ✅ फिजिओथेरपी व नियमित व्यायाम – सर्वात महत्त्वाचा आणि प्रभावी उपचार
- ✅ खांद्यात इंजेक्शन – वेदना खूप जास्त असल्यास
- ❌ लगेच ऑपरेशनची गरज नसते (फारच क्वचित प्रसंगी)
🩺 कधी डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा?
- खांद्याची हालचाल दिवसेंदिवस कमी होत असेल
- रात्री वेदनांमुळे झोप येत नसेल
- घरगुती उपायांनी आराम मिळत नसेल
📌 निष्कर्ष
फ्रोजन शोल्डर हा संयम, योग्य उपचार आणि नियमित व्यायामाने बरा होणारा आजार आहे. वेळेवर निदान आणि फिजिओथेरपी केल्यास शस्त्रक्रियेची गरज टाळता येते.
🟣🩺 डॉ. अरविंद कुमठाळे
अस्थीरोग सर्जन
कुमठाळे स्पेशालिटी हॉस्पिटल,
सैफुल, विजापूर रोड, सोलापूर
📞 9595-171-172